De echo van de heldere afgrond van Wiman.

 

door Piet van Die, 13 januari 2017

 

Liter ontving citaten uit Christian Wimans Mijn heldere afgrond, die door Willem Jan Otten tijdens het vertaalproces waren verzameld. Liter nodigt onder anderen schrijvers, wetenschappers en theologen uit om op een citaat van Wiman te reageren. In deze aflevering van de serie: Piet van Die over het citaat: ‘Heer, ik kan u alleen benaderen door middel van mijn bewustzijn, maar een bewustzijn kan u alleen benaderen als een object, dat u niet bent.’

 

Wiman is op zoek naar een taal die rechtdoet aan de transcendente aard van God. Maar taal kent haar onzichtbare wanden. Wiman is dan ook als een vlieg die naar het zonlicht wil maar telkens tegen een onzichtbare glasruit stoot. Zijn bewustzijn wil objectiveren en in kaart brengen. Maar Gods werkelijkheid is te groot, te mysterieus, te zeer aan ‘gene zijde’ om object te worden.

 

In zijn beroemde boek ‘Ik en Gij’ omschreef Martin Buber dat als volgt: ‘Het eeuwige Gij kan krachtens zijn wezen niet tot een Het worden.’ Mensen kunnen een ‘jij’ voor elkaar zijn, maar zodra de ontmoeting stopt wordt de ander een ‘het’. God is de uitzondering. Nu zeg ik ‘God’, maar dan denk ik al aan een object. Pats. Tegen de ruit. Het moet zijn: eeuwig Gij.

 

Wiman citeert veel en met bijval theologen. Maar regelmatig wijst hij ook op het tekort van de theologie. Hij wendt zich dan tot de kunst. Of tot mystici. De spiritualiteit van Buber blijft buiten beeld. Maar gedacht vanuit de visie van Buber is het gebed van Wiman hét voorbeeld van de manier waarop het mysterie van God ons het dichtst kan naderen.

Het eeuwig Gij kan alleen wonen in de taal van de dialoog. Jij blijft vóór de ruit, maar je laat je door het licht dat onze ruimte binnenvalt verwarmen. En wonderlijk tegenstrijdig: dan treedt een zekere sprakeloosheid in. Het gebed baart de stilte die luistert.

 

Gelukkig dat

het licht bestaat

 

en dat het met

me doet en praat

[…]

(Hans Andreus)

 

Piet van Die (1955) is predikant van De Morgenster in Papendrecht.

 

Submit to FacebookSubmit to Twitter