door Stefan van Dierendonck, 2 oktober 2016

 

Hoe verwerkt een land de massamoord op bijna tweehonderd van haar burgers? Met een grondig onderzoek, bleek deze week, door een internationaal team van rechercheurs uit alle betrokken landen. Afgelopen woensdag presenteerden ze de uitkomst van hun onderzoek, dat geen grote verrassing bevatte, maar eindeloos veel kleine. Door alles samen te leggen weten we het nu met juridische zekerheid: het was een Boek-raket, uit Rusland, afgevuurd door rebellen. Niet door Oekraïne, zoals de Russen hebben volgehouden. Belgrage separatisten waren het, die er eindeloos over hebben gekletst door hun mobieltjes, wat moeiteloos is vastgelegd en doorgespit. 3500 getuigen hebben we. De waarheid is bekend. Maar gaat dit inzicht ons helpen? Wat als Rusland elk tribunaal saboteert? Helpt het streven naar gerechtigheid ons verder?

 

Sinds ik zelf een gezin heb, denk ik van niet. Als ik zie hoe mijn zoon van vijftien maanden met grote ogen en wankele passen over straat loopt, op weg naar een speeltuin in de buurt, dan denk ik maar één ding: Voorzichtig! Kijk uit! Zijn veiligheid is mijn eerste zorg en als me dat overbezorgd maakt, dan accepteer ik dat oordeel graag. Ik ontspan wel weer als de poort van de speeltuin zich sluit en hij veilig is. Als we thuis zijn. Ik zou het mezelf nooit vergeven als het door mijn schuld misgaat. Dat gevoel. Hoe jong hij ook is, hij is onvervangbaar. Niets zou het gat kunnen vullen, dat hij achter zou laten. Het klinkt abstract als een cliché, ik weet het. Gelukkig maar. Deze ervaring van verlies ken ik niet.

 

De schrijver P.F. Thomése kende haar wel. In Schaduwkind schreef hij op de meest concrete, persoonlijke manier die ik ken, over zijn overleden dochtertje Isa. ‘Paniek. De geur van schone lakens, het slaapkamerraam open. Een nieuwe dag. Het zonlicht dat binnenvalt en haar nergens terugvindt.’ (p. 56) Hij geeft notities prijs over het dagelijks leven, denkt na over toepaselijke werken van schrijvers (Nabokov, Goethe, Emerson) en componisten (Mahler, Schubert). Hij twijfelt aan het nut van zijn talige onderneming, tot op de laatste bladzijde, maar juist dat biedt de lezer ruimte, herkenning en hoop. Troost door literatuur, waarvoor je geen rechter of gerechtigheid nodig hebt.

 

P.F. Thomése, Schaduwkind, Antwerpen/Amsterdam: Contact, 2003


 

Liter analyseert het nieuws van de week

Submit to FacebookSubmit to Twitter