door Stefan van Dierendonck, 4 september 2016

 

Liter analyseert het nieuws van de week.

 

Met de publicatie van een lijst vol ‘foute’ Turken, sympathisanten van de omstreden prediker Fethullah Gülen, toont de regering van Turkije haar tanden. Zowel Rutte als Koenders staan machteloos, ondanks hun diplomatieke inspanningen. Leerlingen worden van scholen gehaald, kranten en journalisten komen in de verdrukking, intimidatie binnen de Turks-Nederlandse gemeenschap is aan de orde van de dag. Ankara is niet de eerste die dit wapen inzet om loyaliteit af te dwingen en critici de mond te snoeren, zelfs niet als ze spiritueel geïnspireerd zijn. Denk bijvoorbeeld aan het optreden van de Chinese staatspartij tegen Falun Gong (rond de eeuwwisseling). Als katholieke Brabander raakt het mij niet direct, maar toch: Wat zou ik doen, als het mij wel zou raken? Wat is wijsheid?

 

Een mogelijk antwoord vind ik in het werk van Flannery O’Connor (+ 1964), de Amerikaanse romanschrijver van onder meer Wise blood en A good man is hard to find. Ze beschreef de lotgevallen van eenvoudige mannen en vrouwen in het arme Zuiden van haar land en oogstte hiermee veel literaire lof. Bovendien stond ze als verklaard katholieke schrijver op de bres voor haar overtuigingen èn voor haar onafhankelijke kunstenaarschap. Fascinerend vind ik dat. Als essayist veegde ze de vloer aan met critici, die in die jaren over de katholieke schrijver beweerden: ‘if he is devout, i.e. sold on the authority of his Church, is also brain-washed, whether he realizes it or not.’ Flannery toonde aan dat christelijke schrijvers altijd een dubbele agenda hadden, naast de strikt religieuze, naast de door leergezag en traditie erkende dogmatiek. Hij moest voor alles de realiteit in het oog houden (the concrete is his medium), want alleen daar vond hij aansluiting bij het mysterie waarin we leven en waar we onze abstracties (onze geloofsovertuigingen) aan ontlenen. Goede fictie begint bij de feiten.

 

Om haar inzichten naar het heden te verplaatsen: Flannery weigert categorisch om een handpop te worden, van welk instituut dan ook. Geen propaganda, religieus of politiek geïnspireerd, zou ons ervan mogen weerhouden om de werkelijkheid te zien voor wat zij is, geen lijst met namen mag zomaar geloofd worden. Werk aan de winkel, dus, voor schrijvers en journalisten, voor vaders en moeders. Terug naar de realiteit. 

Submit to FacebookSubmit to Twitter