Februari: ‘Eerst religieus, nu grootstedelijk’

 

Gisterenavond, 3 januari 2014, vond de ‘boeklancering’ van de nieuwe roman van Franca Treur plaats in De Balie te Amsterdam. Treur werd bekend door haar roman Dorsvloer vol confetti (2009), die zich afspeelt in een orthodox-christelijke boerenomgeving in Zeeland. De woongroep is wat de setting betreft heel anders getint. Decor van de roman is Amsterdam en omgeving.

 

De jongens van Literaturfest leidden de avond. Sprekers waren Michael Schaap, Mai Spijkers en Maxim Februari. Daarnaast gingen Elsbeth Etty, Marian Donner en Franca Treur met elkaar in discussie over activisme en idealisme. Optredens van Lucky Fonz III omlijstten het geheel.

 

Schaap probeerde de ‘woongroep’ semiwetenschappelijk te duiden. Wat voor soorten woongroepen bestaan er? Waarom treedt iemand toe tot een woongroep?

 

Elsbeth Etty en Marian Donner waren door Franca Treur uitgenodigd omdat ze een visie op activisme zouden hebben, de praktische kanten kennen en hierop kunnen reflecteren. In een driegesprek werd het activisme en idealisme in onze maatschappij, maar ook in het boek belicht.

Franca Treur gaf aan dat het in onze tijd minder makkelijk is om te demonstreren. De vijand is niet duidelijk. Of we willen het kapitalisme niet als vijand zien; we leven erin.

Elsbeth Etty ging terug in de geschiedenis en rakelde haar eigen activistisch verleden op. Ze trok de lijn door naar het heden en noemde vervolgens de capitulatie van de hoofdpersoon als het allermooiste van De woongroep. Iemand die eerst protesteert, geeft zich over.

Het activistisch verleden van Franca Treur kwam ook aan bod; in Nijmegen maakte ze ooit deel uit van een woongroep. De spreuk ‘G8 slaap zacht’ uit het boek heeft zij zelf ook eens op de straat gekalkt, tussen de winkelende Nijmegenaars. ‘Zonder me te verdiepen in wat de G8 precies was.’ Blijkbaar wilde men ergens tegen zijn. ‘Maar we wisten eigenlijk niet echt goed waartegen dan.’

De drie waren het erover eens dat iedereen sinds Pim Fortuyn rechts wil zijn. Daar tegenover staat een versnippering aan losse ideetjes. Hebben zij hier een antwoord op? Elsbeth Etty heeft geen zin meer in actievoeren. Marian Donner wil niet ageren. Ze wil iets positievers, iets beters er tegenover zetten. Franca Treur gaat door met schrijven. Ze legt de vraag bij de jongste generatie neer. 

 

Bij het eerste optreden van Lucky Fonz III kwam de verwarring die een zoektocht naar zingeving met zich meebrengt aan bod. Het tweede liedje ging over de hel. ‘Denk je dat ik in de hel kom voor het kussen met een jongen? Denk je dat ik in de hel kom voor het kussen met een meisje?’ Zijn derde optreden was een ode aan zijn oma die in het verzet heeft gezeten, het meest activistische voorbeeld in zijn omgeving.

 

Literaturfest haalde in de loop van de avond het boek Indignez-vous van Stéphane Hessel (2010) aan. ‘Dat boek is heel goed in woede bij je oproepen. De woede is gericht tegen de politiek. Nu gelooft men echter niet meer dat de politiek alles op kan lossen. Iedereen moet zelf aan de slag.’

 

Vervolgens goot uitgever Mai Spijker een forse dosis lof uit over de roman van Franca Treur. Hij prees de subtiliteit en fijnheid van haar stijl. ‘Elk woord, elke zin telt. Ze heeft een sprong in haar kunnen gemaakt. Het boek dwingt je om traag te lezen. Je slaat het met spijt dicht.’ Hij ging zelfs zo ver dat hij Treur vergeleek met Balzac en Eliot.

 

Toen Franca Treur weer aan het woord kwam, bedankte ze, naast vele anderen, haar ouders nadrukkelijk voor de taal en de liefde voor het woord die ze van hen heeft meegekregen. ‘Wat was er van mij geworden als er geen boeken en wel TV in huis was geweest?’

 

Maxim Februari nam tot slot het eerste exemplaar in ontvangst. Hij noemde De woongroep een onthutsend boek met een mistroostige titel en prees de genadeloze manier waarop de schrijver de banaliteit van het leven voorstelt. Bij Dorsvloer vol confetti was dit religieus getint, nu bij De woongroep grootstedelijk. ‘Het is een haast goddelijk inzicht in de kleinheid van het menselijk gewoel.’ 

 

Els Meeuse, 4 januari 2014

Submit to FacebookSubmit to Twitter